Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar net ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır ve bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda kaydetmek iyi olur, zira bellek çabucak silikleşir. Her çubuğu iki kez koklamak hatayı önler çünkü gürültülü yerlerde ince kokular çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek ve kriterleri önceden netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir ve yorumlar birbiriyle destekler. Tadım esnasında telefon uzakta durursa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek doğru olmaz üstelik baştan acele edip hüküm vermek sık görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle yumuşak ama net başlar elbette bu sıralama her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda gizlidir. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla yükselir ve tonlar koyulaşır ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu sebeple sakin gitmek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından sertçe notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün asıl tadını ancak orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı sonuç sağlar. Bölümlerin geçişi genellikle net olmaz, bu yüzden kabaca üçe ayırmak yeterlidir. Geçişleri yakalamak için çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Art arda çekmek sıcaklığı artırır hem de aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha okunur kılar her zaman aynı aydınlatma ile sakin bir köşe seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu da tadım notlarını insandan insana daha tutarlı yapar. Bir hafif notayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan güçlü notayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum kalitesi artar. Romeo y julieta petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda kalır hem de ileride bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik nasıl içilir gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı vermeden önce en az üç nefes almak gerekir öte yandan ondalık notlar vermek gereksiz bir yük yaratır. Ölçeği her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası genellikle tercih edilen puandır, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece not defteri anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü doğrudan etkiler bu nedenle kül hattının eşit gitmesini da gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden keskin tonlar çabuk öne çıkar nitekim ince çubuklarda ısı birikimi belirgin biçimde çabuktur. Romeo y julieta petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz yanma temposu de aromayı hemen etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha yavaş gelir ama notalar daha geç açılır ve bu çabukluk aromanın algılanma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu düzensizse yorum bölümüne yazılmalıdır. Serin duman tadı daha ayrıntılı yapar ama şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara yazmak gerekir. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Böylece güçlü aroma ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara süresi en az otuz dakika olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki yoldan algılanır: dildeki his ve burnun yakaladığı koku hâlbuki ikisi karşılıklı besler ama eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük gelse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi dudaktan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak retrohale denemesidir örneğin hafif bir nefes kokuyu çok zengin açar. Romeo y julieta short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa bırakır sert bir nefes ise narin tonları siler. Güç damakta düşük ama burunda yüksek olabilir benzer biçimde ağır bir öğünden sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Acemi tadımcılar açısından ilk adımda burundan gelen ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı da detay vermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf algılanır üstelik öğün arasında deneme yapacaksanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra ılık su almak yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur zira doymuş bir ağız en belirgin notayı bile soluk gösterir. Şekersiz kahve kakao tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır üstelik buzlu sıvılar dili duyarsızlaştırır ve tat hissini azaltır. Puritos serisi nasıl içilir benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha net görünür o nedenle hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak kıyası korur gerçekten yoğun şekerli içecekten sonra keskin tonlar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Kahve ve su haricinde sade çay de düşünülebilir; asıl mesele içeceğin sade kalmasıdır. Damak tazelendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle başlanan tadım çoğunlukla hatalı kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk ölçüsünde yanış kısa sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir alanda kalır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde hızla silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ile son çekişler arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha dikkatli incelenmelidir. 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir böylece yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin ağırlığı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo gibi mini ölçü ise sedir tonunu çabucak ortaya koyup biter çünkü değişim uzun süre değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu nedenle düzenli ve dengeli çekiş tercih edilir. Teneke kutu kokusu yakmadan önceki ilk notu oluşturur bu nedenle yazmayı çubuk yanarken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrı yazmak iyidir. Boy küçüldükçe tat katmanı azalır, ama yoğunluk algısı korunabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını puro notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir bölüm kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir tadım aroma gücü konusunda kesin bir fikir vermez demek ki her deneme bir öncekinin üstüne inşa edilir. Ruh hali, ortam ile saat algıyı etkiler bu düzen üç dört tadımdan ardından belirgin fayda verir. Bu yüzden küçük bir tadım defteri tutmak işe yarar aksi takdirde aynı aromalar defalarca yeniden keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao notası değişiyor mu görülür üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum boşa emeğe neden olur. Tarih, puro ismi ile puan deftere yazılmalı nitekim en eski kayıtlar ileride açıldığında şaşırtıcı farklar barındırır. Notlar arasında iki puandan çok sapma çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Defterde öz ifadeler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre belirgin ahşap kokusu gibi bir kayıt yeterli olur. İleride bakıldığında net kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın ağızdaki dokusunu anlatır; aroma gücü de tatların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme göstermek zorunda değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, oysa ayrı ölçülür bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe tadım notları gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını net taşıyabilir mesela ağır bir duman sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir notasını güçlü taşır kaldı ki ağır bir duman aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma sunabilir tersi hâl de mümkündür. Farkı görmek için iki puan tutmak işe yarar bu sebeple tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk içinde yoğunluk ayrımı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ile tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kendi damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en iyi tadım koşulları değiştirmemekle başlar. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar ve baharatlı notalar öne geçer bu sebeple oda koşullarını da kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli havada ise çekiş tıkanır ve aroma silikleşir sıcaklık ise yaprağın ısınma hassasiyetini etkileyen ayrı bir etkendir. La prado nasıl içilir benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Tadımda magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark daha doğru görülür değerlendirme anı planlarken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı bozar hâlbuki gerçek neden sıklıkla odadaki nem ya da koku olur. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yoldur. Havasız bir odada koku birikirse sonraki çubuğun aroması hatalı algılanabilir. Kapı açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse yanış düzeni şaşar.